اوضاع ارامنه در زمان سلطنت سلطان عبدالحمید به اسفبارترین و دهشتناک ترین وضع خود
از آغاز سلطه آل عثمان رسید .هنوز کشتارهای جمعی آغاز نشده بود ، اما کشتارهای
پراکنده و مکرر ارامنه چنان رعب و وحشتی را در دلها بوجود آورده بود که هر لحظه از
زندگی را با ترس و دغدغه خاطر از دزدی مسلحانه کردها تجاوز به عنف و کشتارها می
گذرانیدند . کشتارهای محدود و پراکنده ای از این دست ، سرانجام در سال 1894 شکل و
ابعاد قطعی و کامل یک کشتار دسته جمعی بخود گرفت و در سرتاسر آناتولی گسترش یافت
قضیه نخست از آنجا آغاز شد که ارامنه در منطقه کوهستانی ساسون از توابع بیتلیس .
علیه تجاوزات جنایت آمیز کردها بپا خواستند . ارتش ترکیه آگاهانه مداخله نمود و در
همان ابتدا همراه با کردها چندین روستای ارمنی نشین را آتش زده و هزاران نفر را
بقتل رساندند . قدرتهای اروپایی و در راس آنها انگلستان برای پایان دادن به کشتار
ارامنه مداخله نمودند و سلطان با حیله گری خاصی که داشت انجام طرحی اصلاحی را به
اطلاع دول اروپایی رساند اما کشتارها نه تنها پایان نیافت بلکه شدت و سرعت بشتری
یافت قتل عام ارامنه در طی سالهای 1894-1896 که ساکنان ارامنه را در آناتولی (
قسمتهای شرقی ترکیه ) ترابوزان - ارزنجان - بیتلیس - وان - ماراش - اورفا - باییورت
- ساسون - دیاربکر - موش - ارزروم - آدانا - آنگورا ( آنکارا ) و ... یکی پس از
دیگری درو کرد : جان 300000 ارمنی بیگناه را که بطرز فجیعی سلاخی شدند گرفت . از
نمونه جنایات آنها 28 دسامبر 1895 در اورفا را می توان نام برد . در حالیکه بیش از
2500 زن و مرد و کودک ارمنی که از ترس جان خود بداخل محراب کلیسا پناه برده بودند .
بعد از آتش زدن کلیسا توسط ماموران دولت عثمانی زنده زنده سوختند .در 26 آگوست 1896
عده از از جوانان ارمنی برای آنکه توجه افکار عمومی اروپا را به آنچه که در عثمانی
می گذشت جلب کنند بانک مرکزی عثمانی در قسطنطنیه ( استامبول ) را اشغال کرده و
خواستار پایان دادن به کشتار ارامنه و انجام اصلاحات موعود شدند . اما سه روز بعد
از پایان ماجرا خشم ترکهای عثمانی علیه ارامنه منفجر شد و دهها هزار ارمنی در کوچه
ها و خیابانهای قسطنطنیه سلاخی و قطعه قطعه شدند.. اینبار صحنه کشتار شهر آدانا بود
که قریب به 30000 از ارامنه آن شهر قربانی شدند . گویی تعصب نژادی و مذهبی ترکان
نسبت به ارامنه پایانی ندارد . شیوه کشتار کاملاٌ شبیه کشتارهای قبلی بود.
تیراندازی ، تجاوز به عنف زنان ارمنی ، همکاری نیروهای منظم ارتش با جنایتکاران و
غارتگران در کشتار و در پایان باز هیچکس به جرم آدمکشی غارت و آتش سوزی محاکمه و
مجازات نشد .
صفحه بعد
هنگامیکه در تابستان سال 1914 دنیا در آتش جنگ جهانی اول شعله ور شد و توجه
اروپائیان به رویدادهای جنگ معطوف گردید، دولت وقت ترکیه فرصت مناسبی یافت تا مساله
ارامنه را برای همیشه حل کند. کاری که هیچکدام از سلاطین قبلی عثمانیان و بویژه
سلطان عبدالحمید موفق به انجام آن نشده بودند یا بهتر بگوئیم فرصت آن را بدست
نیاورده بودند . در آن زمان ترکان جوان تحت کمیته اتحاد و ترقی ، زمام امور را در
دست داشتند . سه تن از رهبران اصلی این حزب به نامهای محمد طلعت پاشا وزیر اعطم وقت
ترکیه ، اسماعیل انور پاشا وزیر جنگ و احمد جمال پاشا. انهدام کامل نژاد ارمنی توسط
این کمیته و بویژه سه شخص فوق به شکلی دقیق ، برنامه ریزی شده و محرمانه طرح ریزی
شد سرانجام در روز 24 آوریل 1915 بدستور دولت عثمانی حدود 300 نفر از رهبران،
روحانیون، اندیشمندان، نویسندگان و سیاستمداران ارمنی دستگیر شده و پس از انتقال به
کشتارگاه همگی آنها بجز اسقفی به نام کومیتاس « او نیز هوش و هواس خود را در اثر
آنچه که دیده بود ، از دست داد » بطرز فجیعی سلاخی شدند و این سرآغاز قتل عام بود.
همچنین در همان روز حدود 5000 نفر از ارامنه استامبول در کوچه ها و منازلشان بقتل
می رسند . دنیا که در آن زمان دستخوش جنگ جهانی اول بود از عمق فاجعه ای که در
ترکیه در حال وقوع بود ، بی اطلاع بود . طرح نژاد کشی و قتل عام تا آنجا که ممکن
بود مخفی و با برنامه اجرا شد. امروزه دولت ترکیه نژاد کشی ارامنه را تکذیب نموده و
ادعا می کند ارامنه تنها از منطقه جنگی شرق منتقل شده اند و درخصوص کشته شدگان با
ناچیز خواندن شمار قربانیان ادعا می کند که آنها در جنگ و درگیریهای قومی کشته شده
اند . نژادکشی ارامنه برعکس آنچه که دولتمردان کنونی ترکیه ادعا می کنند . در
سرتاسر آناتولی و قلمرو امپراطوری عثمانی اجرا شد .همه ساله ارامنه سراسر جهان در
روز 24 آوریل بعنوان سالروز قتل عام 1915 در کلیسا گرد هم آمده و یاد قربانیان آن
فاجعه بزرگ را گرامی می دارند . آنچه که در سال 1915 در ترکیه در قبال ملت ارمنی رخ
داد و بیش از یک و نیم میلیون قربانی گرفت ، همچون لکه ننگی است در تاریخ بشریت .
جنایات ، کشتارها ، تجاوز بعنف زنان ارمنی و اعمال وحشیانه دولتمردان ترک بحدی فجیع
است که مطالعه آنها تن هر انسان آزاده ای را می لرزاند .
صفحه قبل